Dagen Zonder Vlees: 4 hardnekkige vooroordelen over vegetarisch eten ontkracht

doorNathalie Topsop 06/03/2017

De statistieken liegen er niet om: in westerse landen vormen hart- en vaatziekten nog steeds de belangrijkste doodsoorzaak en is het cholesterolgehalte in het bloed aanzienelijk hoog. Een van de boosdoeners is de overdaad aan vlees die we dagelijks op ons bord leggen. Bovendien laten die hopen spek, koteletjes en biefstuk een serieuze impact na op ons milieu. Redenen genoeg dus om er eens een tijdje afscheid van te nemen, al is het maar voor een dag. Laat je daarbij zeker niet van de wijs brengen door deze vier hardnekkige vooroordelen.

'Wie geen vlees eet, krijgt bepaalde voedingsstoffen onvoldoende binnen.'

Diëtiste Carmen Lecluyse: ‘Groenten zijn de belangrijkste voedingsbron in elke maaltijd. Door gezond en gevarieerd te eten krijg je alle voedingsstoffen binnen die je lichaam nodig heeft, zelfs als je vlees weglaat. Gelegenheidsvegetariërs die een à twee keer per week geen vlees eten, hoeven zeker niet te piekeren. Bij mensen die altijd vegetarisch eten, liggen de kaarten anders. Een van de veelgemaakte fouten van beginners is dat ze vlees en vis schrappen van hun menu zonder een waardig alternatief te voorzien. Daardoor kan er na een tijdje een tekort aan voedingsstoffen zoals ijzer ontstaan. Het argument dat zij dat gemis opvangen door ijzerhoudende groenten te consumeren, gaat slechts gedeeltelijk op. Dat soort ijzer heeft immers een veel lagere absorptiegraad, waardoor het minder goed opgenomen kan worden door het lichaam.’
‘Daarom komt het eropaan om de juiste optelsom te maken. Volkorengranen, peulvruchten, haver, noten en pitten, tarwe: een combinatie van deze plantaardige eiwitbronnen met elkaar of met eieren en melkproducten vormt een volwaardige vleesloze maaltijd die zeker vullend genoeg zal zijn. Vlees is dus zeker niet zo onontbeerlijk als sommigen beweren.’

Tip van de expert: om de opname van ijzer te stimuleren helpt het om na je maaltijd een vitamine C-rijk product te eten.

'Gerechten zonder vlees of vis zijn saai en smaakloos.'

Veel mensen weten na een tijdje niet meer wat ze op Meatless Monday of Donderdag Veggiedag op tafel moeten zetten. Natuuraardappelen met boontjes en quorn in plaats van een sappig koteletje? De kans is groot dat ze teleurgesteld zullen zijn over het resultaat van hun kookkunsten, zegt Carmen. ‘Als je enkel kijkt naar het basisproduct, dan kan je stellen dat vegetarische voeding vrij smaakloos is. Net daarom is het op smaak brengen zo belangrijk. Als je een écht lekker vegetarisch gerecht wil maken, zal je uit je comfortzone moeten treden. Namen als komijn en kurkuma klinken ietwat vreemd in de oren van al wie enkel de Vlaamse boerenkost kent, maar deze kruiden zijn wel echte smaakmakers en daarom onontbeerlijk in de starterskit van elke beginnende vege- of flexitariër. Een goed vegetarisch kookboek kan je een heel eind op weg helpen. Maar weet: de eerste keer dat je rosbief klaarmaakt, zal die ook niet meteen perfect rosé zijn vanbinnen. Koken - vegetarisch of niet - is durven uitproberen.’

Tip van de expert: daag jezelf uit en probeer minstens een dag per week vleesloos te koken. Schrik voor de vraag ‘Wat schaft de pot vandaag’? Op donderdagveggiedag.be kan je de uitdaging aangaan en vind je een schat aan uiterst toegankelijke recepten.

'Vegetarisch eten is duurder.'

De diëtiste: ‘Vleesloos koken hoeft niet per se duurder te zijn, integendeel. Een pakje tofu kost je ongeveer 2 euro, voor een blik kikkererwten betaal je nog niet eens de helft. Ook pakweg peulvruchten als bonen en linzen zijn niet echt prijzig te noemen. Gooi er wat goed gekruide seizoensgroenten bij en je hebt direct een volwaardige maaltijd waarvan de totale kostprijs lager ligt dan die van een stuk kwaliteitsvlees.’

Tip van de expert: geen idee wat je tussen je boterhammetjes moet leggen? Wie wat zoekt, ontdekt vast heel wat leuke alternatieven. Wat dacht je bijvoorbeeld van wortelpreparé of auberginekaviaar? En kijk altijd naar de verpakking van je kant-en-klare vleesvervanger. Producten die afkomstig zijn uit verre windstreken hebben er al ettelijke kilometers transport opzitten en zijn dus niet bepaald een milieu- vriendelijke keuze. Om diezelfde reden kies je beter voor seizoensgroenten en -fruit.

'Een vegetarische maaltijd moet altijd een vleesvervanger bevatten.'

De diëtiste: ‘De naam vleesvervanger is misschien wat ongelukkig gekozen. Het woord impliceert dat je de lap biefstuk of de stevige kotelet op je bord móét vervangen door iets gelijkaardigs als je vleesloos wil eten, maar dat is in principe niet zo. Heel wat studies hebben aangetoond dat vlees zonder problemen weggelaten kan worden uit onze voeding, op voorwaarde dat elke maaltijd gevarieerd en goed uitgebalanceerd is - een regel die trouwens ook geldt voor al wie wél vlees eet. Wie de juiste combinaties maakt, zet ook zonder vleesvervanger een volwaardige vegetarische maaltijd op tafel. ‘Een vleesvervanger gebruiken hoeft dus niet, maar kan voor beginnende of occasionele vegetariërs wel een handig middeltje zijn om de overgang naar vleesloze voeding makkelijker te maken. Je hebt ze in alle vormen, geuren, kleuren en vooral smaken, zelfs die van echt vlees. Maar wie er het etiket grondig op naleest, zal merken dat weinig vleesvervangers écht volwaardige alternatieven zijn voor een portie vlees. Een product als seitan, dat in tegenstelling tot pakweg quorn gemaakt is van tarwe-eiwitten, heeft bijvoorbeeld een aminozuur te weinig om als volwaardige vleesvervanger bestempeld te kunnen worden. Maar of het daarom geen optie is? Natuurlijk wel, je eet namelijk niet enkel seitan, quorn, tempeh ... Idealiter ligt je bord vol met groenten en eet je er granen, peulvruchten, noten of een andere plantaardige eiwitbron bij. Het missende aminozuur wordt op die manier aangevuld. Een vleesvervanger hoeft trouwens niet altijd exotisch te klinken. Paddenstoelen als portobello's en oesterzwammen zijn erg vullend en leunen qua smaak en textuur wat bij gevolgelte aan.'

‘Heel wat hardcore vleesfans die toch eens een dagje zonder willen inlassen - wat ik ten zeerste aanmoedig - nemen ter vervanging vaak een product uit de rekken dat hun favoriete gerecht benadert: denk aan quordon bleu, vegetarische hamburgers, seitannuggets of vegetarische salami. Wees je ervan bewust dat dit niet de gezondste alternatieven zijn. Meestal bevatten dergelijke bewerkte producten te veel verzadigde vetten omdat ze gepaneerd of al gedeeltelijk voorgebakken zijn. Zodra ze in jouw pan liggen, gaan ze braadvet opslorpen, waardoor je best wat olie of boter moet gebruiken om te voorkomen dat je burger of quornkotelet aanbrandt. Zo krijg je een voedingsmiddel op je bord dat een pak calorierijker is dan een biefstuk of kipfilet. Een al dan niet vegetarische kant- en-klaarmaaltijd kan in hectische periodes de perfecte oplossing zijn, maar maak er een uitzondering van en geen regel. Wil je vegetarisch koken, ga dan aan de slag met de juiste voedselcombinaties of gebruik basisproducten als sojabrokken, tofu, tempeh of quorn. Daar kan je veel kanten mee uit. Bovendien kies je op die manier zelf hoeveel zout of vet je toevoegt. Let wel op de portionering: 100 gram vlees vervang je door 100 gram van een vleesvervanger naar keuze.’